آرشیو دسته ها: مشاهیر روانشناسی و مشاوره

دکتر باقر ثنایی

زندگي‌نامه علمي- فرهنگي دكتر باقر ثنايي ذاكر
دکتر باقر ثنایی

صاحب كرسي استادي گروه مشاوره و راهنمايي دانشگاه تربيت معلم

در سال 1324 در يك خانواده روحاني در شهر مشهد متولد شدم. تحصيلات ابتدايي و متوسطه خود را در زادگاهم به پايان رساندم و در سال 1346 در دانشسراي عالي به تحصيل در رشته مشاوره و راهنمايي مشغول شدم. اولين كتاب خود را در سال 1349 در حالي كه دانشجوي سال سوم دوره كارشناسي بودم با نام مشاوره در چاپ رساندم. در سال 1350 در وزارت آموزش و پرورش با سمت «مشاور راهنمايي تحصيلي» مشغول خدمت شدم. تحصيلات كارشناسي ارشد خود را در رشته مشاوره در سال 1351 در دانشگاه تهران شروع كردم. در سال 1351 1352 با همسرم خانم دكتر ستيلا علاقبند ازدواج كردم. ثمره اين ازدواج سه فرزند با نام‌هاي سعيد، سميه و آزاده است. فرزندانم به ترتيب در رشته‌هاي كامپيوتر، الكترونيك و كامپيوتر تحصيل كرده‌اند.

درسال 1353 با بورس تحصيلي دانشگاه تربيت معلم براي ادامه تحصيل عازم امريكا شدم. تحصيلات دوره دكتري خود را در دانشگاه كلورادو در واقع در شهر بولدر در رشته مشاوره دنبال كردم و در سال 1358 به ايران عزيز بازگشتم.

فعاليت‌هاي علمي

از آغاز تأسيس شوراي عالي انقلاب فرهنگي در گروه انساني، شاخه برنامه‌ريزي مشاوره همراه با سه عضو ديگر اين شاخه، برنامه دوره‌هاي كارشناسي، كارشناسي ارشد (در پنچ گرايش) و دكتري مشاوره را برنامه‌ريزي كرديم. كاري كه شركت در آن را جزو افتخارات زندگي حرفه‌اي خود مي‌دانم. از جمله تلاش‌هاي اينجانب در اين شاخه، تأسيس دروس «مشاوره خانواده»، «موضوعات و مسائل اخلاقي در مشاوره» و «مشاورة ازدواج» بوده است. از اوائل تأسيس گروه برنامه‌ريزي مشاوره سازمان بهزيستي با اين گروه نيز همكاري داشته‌ام.

در سال 1367 همراه با دكتر نوراني‌پور در تأسيس اولين مركز مستقل كشور در دانشگاه شهيد بهشتي فعال بودم و همكاری خود را در شوراي گزينش اين مركز و نيز به صورت مشاوره‌هاي خانوادگي، گروهي و فردي تا آغاز 1379 ادامه دادم.

علاوه بر اين، با مراكز مشاوره دانشگاه‌هاي علم و صنعت ايران، تربيت معلم، شاهد و چند مركز مشاوره غير دانشگاهي همكاري داشته‌ام. در حال حاضر تنها مشاور ايراني تأييد شده توسط شوراي سراسري مشاوران تأييد شده، وابسته به انجمن مشاوره امريكا و داراي پروانه NCC هستم.

از سال 1374 براي تأسيس «انجمن مشاوره ايران» تلاش بسيار نمودم تا بالاخره اين انجمن در سال 1375 با 13 نفر عشو هيأت مؤسس تأسيس شد. از آن زمان تاكنون به‌عنوان نايب رئيس انجمن و مسئول  بخش انتشارات و دبيرخانه انجمن تلاش كرده‌ام. در سمت مسئول بخش انتشارات انجمن علاوه بر دريافت مجوز انتشار مجله از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي براي چاپ و تكثير 8 خبرنامه، سك گزارش سمينار    و 5 شماره از مجله «تازه‌ها و پژوهش‌هاي مشاوره» اهتمام كرده‌‌ام. بخش امنتشارات انجمن شماره‌هاي ديگري از اين مجله را در دست انتشار دارد. تلاش‌هاي مربوط به تأسيس انجمن و موفقيت‌ها آن نيز از مايه‌هاي مباهات اينجانب است.

از سال  1369  به‌عنوان معاون مؤسسه تحقيقات تربيتي دانشگاه تريبت معلم در راه‌اندازي فعاليت‌هاي    اين مؤسسه و نشريات و تحقيقات نزديك به 10 سال نقش اصلي را بر عهده داشتم.

فعاليت‌‌هاي آموزشي

از سال  1379 تاكنون در گروه مشاوره و راهنمايي دانشگاه تربيت معلم مشغول تدريس بوده‌ام. مراتب استادياري و دانشياري  را پشت‌سر گذاشته و در حال حاضر با سمت استادي به‌تربيت مشاور و تدريس در سطوح دكتري و كارشناسي ارشد مشغول هستم. تاكنون دروس مشاوره و رواندرماني و خصوصاً خانواده و گروه را در دانشگاه تربيت معلم، انستيتو روانپزشكي تهران، دانشگاه تهران، دانشگاه اصفهان، دانشگاه مشهد، دانشگاه الزهراء (س)، دانشگاه علوم بهزيستي و دانشگاه آزاد در سطوح تحصيلات تكميلي تدريس نموده‌ام. در سال 1978-1988 دانشيار ميهمان در دانشگاه كلورادو بودم.

علاوه بر تأليف مقالات متعدد، تاكنون بیش از 15 كتاب به اسامي زير به چاپ رسانيده‌ام كه همگي آنها كتاب‌هاي موفق و مورد استقبال جامعه مشاوره كشور بوده است:

لیست کتب به زبان انگلیسی

On the Scene of Psychology and Counseling in Iran: The Philosophy and History of PCO. (2014). Tehran: Besat Publication.

Family assessment: Effective Uses of Personality Tests with Couples.(2010). (Translation of  N. A. Rodney, 1999 with H.P. Sharifi, et al). Tehran: Sokhan Publication.  [ISBN 978-964-372-450-4]

Family and Marriage Scales.  (2009). (2nd Ed.) Tehran: Besat Publication. [ISBN 978-5116-13-7

Introduction to Counseling and Guidance. 2nd ed. (2007). (Translation of  R. L. Gibson and M. H. Mitchell’s, 6th ed. 2006). Tehran: Rushd Publication. [ISBN 978-964-2802-02-3]

Positive Psychology. (2006). (Translation of A. Carr’s, with H.P. Sharifi & G. Najafizand). Tehran: Sokhan. [ISBN 964-372-172-8]

Body Language. (2003). (Translation, with F. Bahari). Tehran: Besat Publication. [ISBN 964-6067-87-5]

Family and Marriage Scales.  (2000). Tehran: Besat Publication. [ISBN 964-6067-54-7]

Group Counseling and Psychotherapy. 2004, 2000, 1998, 1995, 1990, 1983). Tehran:  Chehr  Publishers Co. [ISBN 964-409-063-2]

Structured Experiences in Group Counseling and Human Relations Training.(2001, 1995). Tehran: Besat Publication. [ISBN 964-6067-56-5]

Handbook of Educational & Vocational Information. (1997, 1994). Co-author: Raofi.Tehran: Khojaste Publishers.  [ISBN 964-6233-08-2]

Group Techniques. (2005, 2001, 1998). (Translation of G. Corey’s et al. plus an introduction and a descriptive glossary by myself).). Tehran: Besat Publication.  [ISBN 964-6067-26-3]

Introduction to Counseling and Guidance. (2003, 2001, 1999, 1997, 1994). (Translation of  R. L. Gibson and M. H. Mitchell’s). Tehran: Besat Publication.  [ISBN 964-6067-25-5]

Problem-solving Therapy: New Strategies for Effective Family Therapy. (2004, 2000, 1998, 1996, 1991, 1988, 1987). (Translation of J. Haley’s, plus two   introductions and  a descriptive glossary by myself). Tehran: Amir Kabir.  [ISBN 964-00-0181-3]

Families and Family Therapy. (2004, 2001, 1996, 1994). (Translation of  S. Minuchin’s, plus an introduction and a descriptive glossary by myself). Tehran: Amir Kabir.  [ISBN 964-00-0009-4]

Counseling. (1978, 1977, 1976, 1975, 1974, 1973, 1972, 1970, 1969). Tehran: Attai Press.

فعاليت‌هاي تأليفي

زبان‌تن. (1382). ]ترجمه[. تهران: مؤسسه انتشارات بعثت.

مقياس‌هاي سنجش خانواده و ازدواج. (1379). باهمكاري س. علاقبند و ع. هومن. تهران: مؤسسه انتشارات بعثت. ]شابك: 7-54-6067-964[

فنون مشاوره و روان‌درماني گروهي. (1377، 1379). ]ترجمه[. تهران: مؤسسه انتشارات بعثت.  ]شابك:3-26-6067-964[

روان‌درماني خانواده. (1365، 1366، 1370، 1375، 1377، 1379). تهران: ]دو مقدمه  و ترجمه[.

مؤسسه انتشارات اميركبير. ]شابك: 3-81-0001-964[.

خانواده و خانواده درماني. (1373، 1375، 1380). ]مقدمه و ترجمه[. تهران: مؤسسه انتشارات اميركبير.

تجارب با ساختار در مشاوره گروهي. (1374، 1380). تهران: انتشارات بعثت. ]شابك: 5-56-6067-964[.

راهنماي اطلاعات شغلي/ تحصيلي. (1374، 1377). مريم رئوفي. تهران: انتشارات خجسته.

مشاوره و رواندرماني گروهي. (1362، 1369، 1377، 1380). چاپ سوم با اضافات. تهران: شركت سهامي چهر. تهران: انتشارات بعثت. ]شابك: 2-63-4090-964[.

مباني مشاوره و راهنمايي. (1373، 1376، 1377، 1380). با همكاري س. علاقبند، ا. احمدي، و ح. پ. شريفي. ]ترجمه[. تهران: انتشارات بعثت.]شابك: 5-25-6067-964[.

مشاوره (1349، 1350، 1351، 1352، 1353، 1354). تهران: مطبوعاتي عطائي.

فعاليت‌هاي پژوهشي

بررسي مشكلات اجرايي مشاوران نظام جديد متوسطه در انجام وظايف محوله و راه‌حل‌هاي پيشنهادي براي رفع مشكلات از ديدگاه مشاوره، مديران مدارس متوسط دولتي و كارشناسان مشاوره استان‌ هاي كشور در سال‌هاي  1379- 1378. (1380).  ]استاد ناظر طرح[. مجري: احمد اقتداري. تهران: پژوهشكده تعليم و تربيت.

عوامل آموزشي مؤثر در شكست تحصيلي دانش‌آموزان مقاطع تحصيلي مختلف. (1375). مؤسسه تحقيقات تربيتي، دانشگاه تربيت معلم.{برگزيده به‌عنوان «پژوهش شايسه تشويق» در «دومين دوره معرفي پژوهش فرهنگي». ]2/10/1376، تالار وحدت، و دريافت بوح تقدير از وزير محترم فرهنگ و ارشاد اسلامي (جناب آقاي دكتر مهاجراني) در تاريخ  29/10/1376 در محل مركز آفرينش‌هاي فرهنگي و هنري[. تهران: معاونت پژوهشي و آموزشي، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي}.

Crying behavior and essential elements contributing to ctying. (1979). Ph.D dissertation. School of Education , University of Colorado, Boulder, Colorado.

نظر دانش‌آموزان سال سوم راهنمايي درباره مشاوره. (1353) پايان‌نامه كارشناسي ارشد، دانشكده علوم تربيتي   دانشگاه تهران،

سالنامه نمايه‌ها و چكيده‌هاي علوم تربيتي و روانشناسي ايران. (1369). ]مؤسس[. تهران: مؤسسه تحقيقات تربيتي، دانشگاه تربيت معلم.

سرپرستي لااقل  70 پايان‌نامه كارشناسي ارشد در زمينه‌هاي مربوط به مشاوره و آسيب‌شناسي خانواده، اثرات مشاوره گروهي، و ساير زمينه‌هاي مربوط به مشاوره و رواندرماني از سال  1368 تاكنون.

نقاط عطف تحولات علمي و فكري

رو آوردن به «خانواده» و درمان آن در 1978، و رو آوردن به «گروه» و اثرات درماني آن در 1976.

زمينه‌ها و علايق فرهنگي

(1)   توجه به عوامل گوناگون مربوط به سلامت، آسيب‌ها و درمان «خانواده» و «ازدواج»

(2)   ويژگي‌ها، ساختار و عوامل آسيب‌زا و درماني «گروه»، و بالاخره مكانيسم‌ها درمان و ايجاد تغيير در رفتار انسان.

 

 با آرزوی موفقیت برای این استاد گرامی

دکتر شکوه نوابی نژاد

شکوه نوابی نژاد

شکوه نوابى
– متولد ۱۳۲۵
– لیسانس زبان و ادبیات انگلیسى
– فوق لیسانس مشاوره [دانشگاه آمریکایى بیروت]
– اخذ مدرک دکترى [دانشگاه ایالتى نبراسکا] رشته روانشناسى مشاوره
– استاد تمام گروه مشاوره دانشگاه تربیت معلم
– مدیر گروه مشاوره همان دانشگاه
– عضو هیأت امناى دانشگاه
– عضو شوراى عالى انجمن اولیا و مربیان، نایب رئیس انجمن علمى اولیاو مربیان
– عضور شوراى فرهنگى – اجتماعى زنان وابسته به شوراى عالى انقلاب فرهنگى
– عضو شوراى عالى تربیت
– مدرس بین المللى روانشناسى ورزش
– عضو شوراى پژوهش کمیته ملى المپیک
– عضو انجمن بین المللى مشاوره
-نایب رئیس انجمن ایرانى مطالعات زنان
– عضو انجمن علمى مطالعات خانواده
– عضویت در هیأت تحریریه چندین مجله علمى – پژوهشى
– برنده جایزه اسطوره زن پژوهشگر ایران (۱۳۸۱)
– برنده جایزه بین المللى یونسکو (۱۹۷۰ میلادى)
– استاد نمونه کشور ۱۳۸۰
– منتخب به عنوان «چهره ماندگار
-تألیف و ترجمه ۲۹ عنوان کتاب همچون «روانشناسى زن»، «خانواده درمانى»، «روان درمانى گروهى» و …
احمدرضا حجارزاده: او را که از پیشکسوتان و بنیانگذاران رشته مشاوره در کشور بوده است به عنوان «مادر مشاوره ایران» مى شناسند. قریب به ۳۵ سال از عمر علمى خویش را به تحقیق و پژوهش در جنبه هاى مختلف روانشناسى مشاوره و کاربرد آن در اجتماع و خانواده صرف کرده است. دکتر شکوه نوابى نژاد اغلب فعالیت هاى پژوهشى و بالینى اش را در حوزه مشاوره، به مسائل زنان، جوانان و خانواده ها اختصاص داده و خود معتقد است بازخوردها و استقبالى که از جانب خانواده ها دریافت کرده، او را تاکنون سرزنده و فعال نگاه داشته تا همچنان باشور و شوقى مثال زدنى در این راه گام بردارد و خدماتى تازه تر به مراجعان خدمات مشاوره ارائه کند. نوابى نژاد مشاوره را براى تمام افراد بهنجار و نرمال جامعه لازم و مفید مى داند: «نیاز به مشاوره، بخش جداناشدنى از زندگى فردى، خانوادگى و اجتماعى مردم است. امروز مشاوره به حدى تخصصى و ضرورى شده که تمام حیطه هاى اجتماعى زندگى را فرامى گیرد. کاربرد این علم مى تواند در مراحل مختلف چرخه زندگى همه افراد یاریگر و مؤثر باشد و در واقع به آنها کمک مى کند خودشان را بهتر بشناسند، توانایى ها و قابلیت هایشان را کشف کرده و تصمیمات عاقلانه ترى در زندگى اتخاذ کنند یا نقاط ضعفشان را بشناسند. مشاوره قطع نظر از سن و جنسیت، در تمام گروه ها مثل کودک، نوجوان، سالمند و زن کاربرد دارد. این خدمات در زمینه هاى مشاوره خانواده، ازدواج، مشاوره تحصیلى، شغلى و صنعتى و … ارائه مى شوند. مشاوره در حقیقت انسان ها را براى مقابله با بحران هاى زندگى، فردى و اجتماعى تجهیز مى کند. قدرت یک جامعه مرهون توانایى شهروندانى است که قابلیت ها و استعدادهاى آنان رشد یافته و شکوفا گشته و کارآمدترین کارکردها را در جامعه دارند. علاوه بر آن یک جامعه پیشرفته موظف است تا زمینه هاى رشد و پیشرفت افراد را تا مطلوب ترین حد قابلیتشان فراهم کند. خدمات مشاوره، از جمله این گونه خدمات مورد نیاز در جامعه است.»
نوابى نژاد در خانواده اى مذهبى – سنتى و در یکى از محلات قدیمى تهران (عین الدوله) به دنیا آمده و کودکى خویش را همانجا سپرى کرده است. پس از به پایان بردن تحصیلات ابتدایى اش در مدرسه «مهرگان»، دوره دبیرستان را در مدرسه «آزرم» تمام مى کند. نتیجه تلاش او براى ورود به دانشگاه، قبولى در دو رشته حقوق و زبان انگلیسى است که علاقه شدید وى به انگلیسى و تأثیرگذارى شخصیت یکى از معلمان زبان در دوره دبیرستان، او را به سمت گزینش رشته زبان و ادبیات انگلیسى سوق مى دهد. اما آنچه سبب مى شود به ناگاه دست از تحصیل در رشته انتخابى اش بشوید و به تحصیل در مشاوره روى بیاورد، کمى بعدتر و اینگونه رخ مى دهد: «پس از اخذ لیسانس، به دانشگاه آمریکایى بیروت[American]university of Beirut, [Lebanon] رفتم براى ادامه تحصیل.
در آن جا درسى با عنوان «مقدمات راهنمایى و مشاوره» در برنامه تحصیلى من بود. محتواى این درس و جنبه هاى کاربردى و خدماتى آن به قدرى برایم جالب و جذاب بود که حس کردم گمشده ام را یافته ام! در آن نیمسال در چند کلاس دیگر مشاوره حضور یافتم و با اساتید آن صحبت کردم و سرانجام تصمیم به تحصیل در رشته مشاوره گرفتم. با خودم گفتم جاى من اینجاست. دوست داشتم مهارت ها و توانایى هاى حل مسأله را در خودم رشد و پرورش دهم تا بتوانم براى دیگران مفید باشم و هم اکنون از تصمیمى که آن زمان گرفتم بسیار خوشحالم، آنقدر که اگر بخواهم زندگى را از نو آغاز کنم، باز هم همین رشته را انتخاب مى کنم.» نوابى نژاد البته این موفقیت ها و دستاوردهاى علمى امروزش را، تنها مدیون آن اتفاق نمى داند بلکه بخشى از آن را مرهون وجود مشوقانى چون پدر و مادر مهربان و باایمان خود برمى شمارد. او که کوچکترین فرزند خانواده است، پیوسته در تحصیل مورد تشویق پدر فهیم و دانشمندش واقع مى شده و در این راه، قطعاً یارى معلمین و اساتید دانشگاه که به تدریس و تعلیم او مى پرداختند بسیار مؤثر بوده است. نوابى نژاد از افرادى است که در همان نخستین دوره هاى گزینش «چهره هاى ماندگار» به این عنوان انتخاب و نامش در این فهرست ثبت مى شود. او تا امروز در حدود ۲۹ جلد کتاب تألیف و ترجمه کرده که این آثار به بحث هاى تخصصى مشاوره روانشناسى زن و مسائل تربیتى کودک و نوجوان مى پردازند
اولین کتاب او که ترجمه است «راهنمایى در مدارس امروز» نام دارد و در سال ۱۳۴۹ منتشر شده و در همان سال نیز – که مصادف با سال جهانى کتاب بود- جایزه یونسکو را به دست آورده است. پس از این موفقیت بزرگ، نوابى نژاد ۵ سال را به تدریس، تألیف و کار بالینى مشاوره در دانشگاه مى گذراند و بعد، براى دریافت مدرک دکترا به آمریکا مى رود و در دانشگاه ایالتى نبراسکا] The state university of] [Nebraska U.S.A [ در شهر لینکلن مدرک دکتراى روانشناسى مشاوره مى گیرد. سال ۱۳۵۶ سالى است که به ایران بازمى گردد و فعالیت خود را در دانشگاه تربیت معلم ادامه مى دهد. علاوه بر حیطه هاى آموزشى، کار او بر حول محورهاى پژوهشى مى گردد. در حوزه آموزش سال هاست که نوابى نژاد فعالیت هایش را بر مقاطع مختلف و تحصیلات تکمیلى، دکترا و فوق لیسانس دروس تخصصى مشاوره متمرکز کرده است. در حقیقت باید او را از زمره روانشناسانى برشمرد که بیشترین فعالیت هایش را معطوف به رسیدگى و کمک به حل مشکلات زنان، دختران و خانواده ها کرده است. حوزه پژوهشى او نیز شامل چندین تحقیق ملى و کشورى بوده است. از جمله تحقیقات ملى او «بررسى وضعیت فرهنگى اجتماعى زنان در جمهورى اسلامى ایران»است که در سال ۸۱ به اتمام رسید و سفارشى از طرف شوراى فرهنگى اجتماعى زنان (وابسته به شوراى ملى انقلاب فرهنگى) به او بود.
به این ترتیب براى نخستین بار دانشجویانى براى دوره هاى لیسانس و فوق لیسانس، جذب رشته مشاوره این دانشگاه مى شوند. نوابى نژاد که تاکنون سمت هاى مختلفى را برعهده داشته و دارد هم اکنون عضو هیأت امناى دانشگاه تربیت معلم است، چندین سال در کمیسیون علوم تربیتى شوراى عالى جوانان در بخش ارزشیابى مشاوره فعالیت داشته و سالى که در ایالات متحده به تحصیل اشتغال داشته به عضویت انجمن بین المللى مشاوره درمى آید. دو دوره ریاست شبکه سازمان هاى غیردولتى زنان را برعهده داشته که حدود ۳۰۰ NGOى زنان را زیر پوشش دارد. عضویت در انجمن بین المللى زنان و دختران و ریاست کمیسیون روانشناسى مشاوره شوراى بین المللى ورزش – تربیت بدنى و اوقات فراغت، عضویت در کمیسیون تعلیم و تربیت شوراى عالى جوانان و همینطور عضویت در انجمن مشاوره ایران، برخى دیگر از سوابق او در کارنامه درخشان علمى اش به حساب مى  آیند چندین مجله علمى پژوهشى کشور از حضور خانم دکتر نوابى نژاد در هیأت تحریریه خود مفتخر است. پاره اى از مهمترین تالیفات دکتر عبارتند از: روانشناسى زن، رفتارهاى بهنجار و نابهنجار، راهنمایى و مشاوره، خانواده درمانى (ترجمه)، کودک و مدرسه (ترجمه)، راهنمایى و مشاوره گروهى، راهنمایى در مدارس امروز (ترجمه)، تمرینهاى ذهنى [ترجمه شده براى کمیته علمى المپیک]، روانشناسى ورزشى (ترجمه)، مشاوره ازدواج، روان درمانى گروهى، نظریه هاى مشاوره و… کتاب «جنسیت» آخرین اثر ترجمه است که در حال تدوین و شکل گیرى است. همچنین ارائه وچاپ نزدیک به سى و هفت مقاله علمى در مجلات معتبر ایرانى و خارجى و سوابق درخشان او به چشم مى آیند، همانند مقالاتى که از ایشان در مجله علوم انسانى دانشگاه الزهرا (س)، علوم تربیتى دانشگاه هاى شیراز و تهران به چاپ رسیده اند. محور تحصیلات خارج از کشور نوابى نژاد شامل روانشناسى مشاوره و مشاوره خانواده مى شود. دوره تخصصى خانواده درمانى را زمانى سپرى مى کند که در سال ۱۹۹۰ میلادى [۱۳۶۹ شمسى] براى فرصت مطالعاتى یک سال را در آمریکا مى گذراند. ضمن اینکه مدرس بین المللى روانشناسى ورزش و مدرس بین المللى مدیریت سالیداریتى است که هر دو وابسته به IOC (کمیته بین المللى المپیک) است. اگر چه به زعم شکوه نوابى نژاد روانشناسى در جامعه ما نوپا و مشاوره نوپاتر است اما به همت چهره هاى برجسته و پیشکسوتى چون او علم مشاوره مى رود تا جاى خود را میان سایرعلوم باز کند و کارآیى و ضرورتش را به نمایش بگذارد.
1 2 3