ده اصل بديهي تئوري انتخاب (گفتگو با دکتر صاحبی)

تئوری انتخاب

اساس “نظريه انتخاب” شالوده‌اي نظري در مورد رفتار آدمي، چرايي و چگونگي آن است.

در تئوري انتخاب ده اصل بديهي وجود دارد كه عبارتند از: 
-1
تنها فردي که مي‌توانيم رفتارش را کنترل کنيم، خود ما هستيم
-2
تنها چيزي که مي‌توانيم به فرد ديگري بدهيم “اطلاعات” است
-3
تمام مشکلات دامنه‌دار و پايدار روانشناختي از مشکلات ارتباطي نشأت مي‌گيرند
-4
وجود يک رابطه مشکل‌دار، همواره بخشي از زندگي کنوني ماست
-5
آنچه در گذشته بر ما رفته است، بر شرايط کنوني ما اثري شگرف و غيرقابل انکار دارد. اما ما مي‌توانيم نيازهاي بنيادين خود را به طور مناسبي ارضا كرده و براي ارضاي آن‌ها در آينده طرح و برنامه‌ريزي انجام دهيم
-6
هر يک از ما يک جهان کيفي (دنياي مطلوب) خاص خود را در ذهن خويش به عنوان “جهان مطلوبِ” خود دارد
-7
تمام آنچه از ما سر مي‌زند “فقط يک رفتار” است
8تمام رفتارهاي ما از يک کليت برخوردار است که از 4 مؤلفه (بخش) تشکيل شده است كه عبارتند از: فکر، احساس، فيزيولوژي (کارکرد بدن يا احساسات جسماني)، عمل 
-9
تمام رفتار کلي ما انتخاب شده است. ما بر عناصر و مؤلفه‌هاي عمل و فکر به صورت مستقيم کنترل داريم و بر بخش احساسات و فيزيولوژي (احساسات جسماني) به صورت غيرمستقيم، از طريق آن‌که چگونه فکر يا عملي را انتخاب کنيم، کنترل داريم
-10
تمام رفتار کلي ما به وسيله “فعل” يا “اسم” خاصي نام‌گذاري شده و قابل شناسايي‌اند. مثلاً : افسردگي (اسم)، افسردگي کردن (فعل) يا ترس (اسم)، ترسيدن (فعل).
بر اساس تئوري انتخاب: همه آنچه از ما سر مي‌زند رفتار است و همه رفتارهاي ما معطوف به هدفي است. ما هيچ رفتاري را بدون هدف انجام نمي‌دهيمهدف چيست؟هدف كوچكترين تا بزرگترين رفتار ما، براي ارضاي 5 نياز فطري ماست.


اين نيازها داراي ويژگي‌هايي هستند
ـ سرشتي هستند، نه آموخته شده 
ـ كلي هستند، نه اختصاصي 
ـ فراگير و جهاني هستند، نه وابسته به هيچ فرهنگي 
اين پنج نياز فطري عبارتند از: 
1ـ نياز به عشق و تعلق خاطر: همه دوست داريم كه دوست داشته شويم و دوست بداريماگر رابطه عاطفي (عشق و تعلق خاطر) هر انساني تهديد شود، از خود رفتارهاي ناكارآمد نشان مي‌دهد

2ـ نياز به آزادي: منظور از اين نياز، ضرورتا نياز به آزادي سياسي نيست، بلكه نياز به استقلال فردي است. اين‌كه فرد بتواند براي تعيين نحوه زندگي خود حق انتخاب داشته باشد و هيچ گزينه‌اي (نوع آرايش مو، نوع و رنگ پوشش فرد) به او تحميل نشود. چرا كه انسان دوست دارد خود، كنترل زندگي خود را به دست داشته باشد و براي بيان خود آزاد باشد.
البته بايد گفت آزادي‌هاي سياسي و اجتماعي نيز، وجهي از اين نوع آزادي محسوب مي‌شوند. بسياري از جوامع هستند كه در آن‌ها هيچ محدوديت سياسي‌اي وجود ندارد، اما هنوز در روابط انساني، بايدها و نبايدها از سوي ساير افراد و نه سياست حاكم بر جامعه و دولت، به فرد تحميل مي‌شوند. براي نمونه در مراودات فردي مانند روابط زوجين، كه يكي از طرفين براي ديگري بايدها و نبايدها را تعيين مي‌كند، اين كه چرا اين لباس را پوشيدي؟ چرا اين گونه خنديدي؟ در اين صورت فرد با خود فكر خواهد كرد كه من براي خنده خودم هم آزادي ندارم. بنابراين احساس خوشحالي و خشنودي نخواهد داشتآزادي به اين مفهوم كه فرد بتواند خود را مطابق سلايق، فهم و شعور خود مديريت كند.

3ـ نياز به پيشرفت و قدرت: هيچ فردي نمي‌خواهد درجا بزند. همه، پيشرفت را دوست دارند و به محض احساس سكون و درجا زدن، احساس افسردگي خواهند كرد
انسان‌ها نيز همانند درخت تا زماني كه رشد مي‌كنند، بالنده، با طراوت و شاداب هستند؛ به محض اين‌كه از رشد باز مي‌ايستند، از درون شروع به پوكيدن مي‌كنند و در مقابل كوچكترين بادها، مي‌شكنند.

4ـ نياز به تفريحتفريح يعني كاري را فقط و فقط براي لذت بردن انجام دادن
امروز تمام تلاش‌ها به صورت مستمر، صادقانه و منظم معطوف پيشگيري و مبارزه با اعتياد است. اما با وجود تمام اين تلاش‌ها تاكنون اين پرسش مطرح نشده است كه چرا جوانان معتاد مي‌شوند؟ چرا سن اعتياد هر روز پايين‌تر مي‌آيد؟ 
اين حقيقت را بايد پذيرفت كه اعتياد يك رفتار است. رفتار يك فرد معتاد معطوف به هدفي استتفريح، يكي از مباني بنيادين اعتياد محسوب مي‌شود. افراد دور يكديگر جمع مي‌شوند و محفل و بزم كشيدن مواد را ايجاد مي‌كنند كه اين بزم در ابتدا نوعي سرگرمي (fun) است و واقعا نياز به تفريح آن‌ها را ارضا مي‌كند. اما نمي‌دانند كه ارضاي كنوني اين نياز، در آينده گرفتاري‌هاي بسياري را به وجود خواهد آورد
نياز به تفريح يك نياز اساسي است. چرا دانش‌آموزان در مدرسه درس نمي‌خوانند؟ براي اين كه مدرسه هيچ زمينه‌اي را براي تفريح آن‌ها ايجاد نمي‌كنددر همه‌ جاي دنيا به كار واداشتن كودكان، خلاف قانون محسوب مي‌شود؛ اين در حالي است كه در مدارس ايران دانش‌آموزان براي منزل تكليف و کار دارنداين دانش‌آموزان هنوز به سن كار نرسيده‌اند و بايد تفريح و بازي كنند، بايد جهان را كشف كنند
مدرسه بايد قادر باشد درس را با تفريح درهم آميزد. چرا كه در اين صورت نياز به تفريح دانش‌آموزان نيز برطرف خواهد شد. از آن جايي كه يادگيري و پيشرفت نيز بخشي از نيازهاي افراد محسوب مي‌شوند، قرار دادن اين دو نياز در كنار تفريح باعث مي‌شود دانش‌آموز در‌يابد كه هم بايد تفريح كند و هم بايد درس بخواند و پيشرفت كند.

5ـ نياز به بقا: مسكن، پوشاك و خوراك كه پول در تامين آن‌ها نقش اساسي را ايفا مي‌كند، به همراه احساس امنيت مولفه‌هاي اصلي نياز به بقا محسوب مي‌شوند

ارضاي اين نيازهاي پنج‌گانه ثابت نيست، بلكه به طور مداوم پوياست. اگر نيازهاي فعلي ما برطرف شوند، روز بعد بايد به صورت مسوولانه و واقع‌گرايانه، و منطبق بر نُرم جامعه‌اي كه در آن زندگي مي‌كنيم، خواسته‌هاي جديد خود را ارضا نماييم

برای دانلود مقاله کامل گفتگو با دکتر صاحبی اینجا کلیک کنید

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *